بررسی لیدوایرهای دستگاه Ecg، مشکلات و نگهداری آن:
لیدوایرهای دستگاه ECG (Electrocardiograph) از اجزای بسیار حساس و مهم دستگاه هستن و نقش مستقیم در کیفیت سیگنال قلب دارن. بهصورت خلاصه و کاربردی برات توضیح میدم:
● لیدوایر ECG چیست؟
لیدوایرها کابلهایی هستن که الکترودهای متصل به بدن بیمار رو به دستگاه ECG وصل میکنن و سیگنال الکتریکی قلب رو منتقل میکنن. هر لیدوایر معمولاً با رنگ مشخص شناخته میشه (طبق استاندارد).
○ رنگبندی رایج (استاندارد IEC):
• RA (دست راست): قرمز
• LA (دست چپ): زرد
• RL (پای راست / زمین): مشکی
• LL (پای چپ): سبز
• لیدهای سینهای V1–V6: قهوهای با شماره
⚠️ مشکلات رایج لیدوایرها:
1. شکستگی داخلی سیم
• شایعترین مشکل
• معمولاً نزدیک کانکتور یا محل خمشدگی اتفاق میافته
• باعث:
• نویز شدید
• قطع و وصل شدن سیگنال
• خط صاف (Flat line)
2. نویز و آرتیفکت
دلایل:
• فرسودگی عایق
• تماس ضعیف کانکتور با الکترود
• حرکت بیمار
• کابلهای پیچخورده یا کشیده
3. قطعی لید (Lead Off)
• دستگاه پیام Lead Off میده
• معمولاً به دلیل:
• خرابی سیم
• شل بودن سوکت
• اکسید شدن کانکتور
4. تداخل الکتریکی (50/60Hz)
• زمین (RL) خراب یا قطع
• شیلد کابل آسیب دیده
• نزدیک بودن به کابل برق یا تجهیزات دیگر
5. شستوشوی نادرست
• نفوذ مایع به داخل کابل
• باعث خوردگی و خرابی داخلی میشه
● روشهای تست و عیبیابی
• تست ظاهری: ترک، پارگی، تغییر رنگ
• تست خمکردن کابل: هنگام ثبت ECG کابل رو تکون بده، اگه نویز ایجاد شد یعنی سیم قطعه
• مولتیمتر (تست پیوستگی):
• مقاومت باید نزدیک صفر باشه
• تعویض موقت با لید سالم برای مقایسه
● نگهداری صحیح لیدوایرها
✓ کارهای درست:
• تمیز کردن با الکل ایزوپروپیل 70٪
• جمع کردن کابلها بهصورت شل و حلقهای
• استفاده از کاور محافظ
• جدا کردن لیدها بعد از هر بیمار
¤ کارهای اشتباه:
• کشیدن کابل از روی تخت یا زمین
• گره زدن کابلها
• اتوکلاو کردن (مگر مدلهای خاص)
• غوطهور کردن در مایع
☆ عمر مفید لیدوایر
• معمولاً بین ۶ ماه تا ۲ سال
• بستگی به:
• تعداد استفاده روزانه
• نحوه ضدعفونی
• کیفیت ساخت
■ نکات مهم بالینی
• نویز لیدوایر میتونه باعث تشخیص اشتباه آریتمی بشه
• همیشه در صورت نویز:
• الکترود
• پوست بیمار
• لیدوایر
رو به ترتیب بررسی کن
● راهنمای عیبیابی سریع لیدوایر ECG (Step-by-Step):
❁ مشکل: نویز شدید یا موج نامنظم
بهترتیب اینا رو چک کن:
✓ پوست بیمار
• خشک، تمیز، بدون عرق؟
• موهای ضخیم → اصلاح
✓ الکترود
• تاریخ مصرف نگذشته؟
• ژل خشک نشده؟
✓ محل اتصال لید به الکترود
• شل نیست؟
• کلیپس یا اسنپ سالمه؟
✓ لیدوایر
• کابل رو آروم تکون بده → اگه نویز زیاد شد = قطعی داخلی
✓ لید RL (زمین)
• حتماً وصل باشه (بیشترین تأثیر روی نویز 50Hz)
❁ مشکل: پیام Lead Off
• اول همون لید اعلامشده رو بررسی کن
• سوکت روی دستگاه کامل جا رفته؟
• کانکتور اکسید یا کثیف نیست؟
• تعویض لید مشکوک با یه لید سالم
❁ مشکل: خط صاف (Flat Line)
• الکترود افتاده؟
• سیم کاملاً قطع شده؟
• لید اشتباهی وصل شده؟
• Gain یا Filter دستگاه دستکاری نشده؟
❁ مشکل: نویز برق شهر (50Hz)
• RL قطع یا خراب
• کابلها روی سیم برق افتادن
• تخت یا بیمار اتصال زمین نداره
• تجهیزات دیگه خیلی نزدیکن (پمپ، مانیتور قدیمی)
❁ تست سریع بدون ابزار
• تکان دادن لیدوایر حین ثبت
• تعویض فقط یک لید (نه کل کابل)
• مقایسه با دستگاه سالم کنار تخت
✔ تفاوت لیدوایر بزرگسال و اطفال (خیلی مهم)
لیدوایر بزرگسال و اطفال از نظر عملکرد کلی مشابهاند، اما بهدلیل تفاوتهای فیزیکی بدن بیمار، وزن، ایمنی و شرایط حرکتی، در طراحی تفاوتهای مهمی دارند.
• لیدوایر بزرگسال معمولاً طول بیشتری دارد تا برای بیماران بالغ روی تختهای بزرگ یا در شرایط اورژانسی بهراحتی استفاده شود.
• قطر سیمها ضخیمتر است و وزن کابل بیشتر، چون محدودیت وزنی روی بدن بزرگسال اهمیت زیادی ندارد.
•کانکتورهای آن اغلب بهصورت کلیپس بزرگ یا اسنپ استاندارد هستند و برای الکترودهای بزرگسال طراحی شدهاند.
•انعطافپذیری کابل متوسط است و برای بیمارانی که تحرک کمتری دارند مناسب است.
در مقابل، لیدوایر اطفال و نوزادان با تأکید بر سبکی و ایمنی بالا طراحی میشود.
• این لیدوایرها کوتاهتر هستند تا از پیچخوردگی و کشیدهشدن کابل جلوگیری شود.
• قطر سیمها نازکتر و بسیار نرمتر است تا کمترین فشار را به پوست حساس کودک وارد کند.
• کانکتورها کوچکتر (مینیکلیپس یا اسنپهای ظریف) هستند تا با الکترودهای مخصوص اطفال سازگار باشند.
• وزن کم کابل اهمیت زیادی دارد، چون حتی وزن کم هم میتواند باعث جدا شدن الکترود یا ایجاد نویز شود.
• از نظر سیگنال، در اطفال به دلیل حرکت بیشتر بیمار، احتمال ایجاد آرتیفکت حرکتی بالاتر است؛ به همین دلیل لیدوایرهای اطفال معمولاً انعطافپذیری و ایزولاسیون الکتریکی بالاتری دارند.
• همچنین استانداردهای ایمنی در لیدوایر اطفال سختگیرانهتر است تا خطر نشت جریان الکتریکی به حداقل برسد.
● نکتهی مهم این است که استفاده از لیدوایر بزرگسال برای نوزاد یا کودک توصیه نمیشود، چون وزن و سختی کابل میتواند باعث کندن الکترود، افزایش نویز و ثبت نادرست ECG شود.
در حالی که استفاده از لیدوایر اطفال برای بزرگسال معمولاً فقط از نظر طول و استحکام مشکل ایجاد میکند، نه ایمنی.
■ نکات طلایی بخش
• 70٪ مشکلات ECG ← الکترود و لیدوایر
• قبل از گزارش خرابی دستگاه ← کابل رو تست کن
• همیشه یه ست لید سالم ذخیره تو بخش داشته باش
دوره آموزش تعمیر تجهیزات پزشکی
آموزش تعمیرات تجهیزات پزشکی
دوره آموزش تعمیرات تجهیزات پزشکی
دوره آموزش تعمیرات تجهیزات بیمارستانی
دوره آموزش تعمیرات تجهیزات دندانپزشکی
دوره آموزش تعمیرات تجهیزات آزمایشگاهی
گروه سهند اولین مرکز آموزش تعمیرات تجهیزات پزشکی در ایران
@sahandbme
